Teraz jest pi─ůtek, 10 lipca 2020, 02:05

Strefa czasowa: UTC + 2




Utw├│rz nowy w─ůtek Odpowiedz w w─ůtku
Autor Wiadomo┼Ť─ç
 Tytu┼é: S┼éo┼äce ┼Ťpi
PostNapisane: czwartek, 27 sierpnia 2009, 15:24 
Offline
Administrator
Administrator
Avatar u┼╝ytkownika

Do┼é─ůczy┼é(a): poniedzia┼éek, 24 sierpnia 2009, 14:27
Posty: 9554
Lokalizacja: Chorz├│w
Aktywno┼Ť─ç S┼éo┼äca zmienia si─Ö co oko┼éo 11 lat, a jedn─ů z jej miar jest liczba plam s┼éonecznych. W maksimum normalnego cyklu w ci─ůgu miesi─ůca mo┼╝na ich dostrzec na tarczy oko┼éo 120. S─ů to obszary ogromnej aktywno┼Ťci p├│l magnetycznych. Przyczyn ich fluktuacji ci─ůgle nie znamy, wiemy natomiast, ┼╝e istotnie wp┼éywaj─ů na to, co dzieje si─Ö na Ziemi. Obecny cykl s┼éoneczny (23, odk─ůd zacz─Öli┼Ťmy je liczy─ç w 1755 r.) mia┼é swoje maksimum we wrze┼Ťniu 2001 r. (150 plam), a NASA og┼éosi┼éa, ┼╝e jego minimum sko┼äczy si─Ö w 2006 r. i wtedy zacznie si─Ö nast─Öpny cykl, kt├│ry b─Ödzie o 50 proc. gwa┼étowniejszy od obecnego. Jednak si─Ö nie sko┼äczy┼é ÔÇô liczba plam niespodziewanie nadal maleje ÔÇô i nowy, 24 cykl ci─ůgle si─Ö nie pojawia. Od 50 lat 2008 r. by┼é rokiem najczystszego S┼éo┼äca: w ci─ůgu 266 dni nie zaobserwowano wtedy ani jednej plamy, a w pierwszym p├│┼éroczu bie┼╝─ůcego roku pokaza┼éo si─Ö ich jeszcze mniej. Jak dot─ůd, w ca┼éym cyklu 23 (do 29 lipca 2009 r.) by┼éo ju┼╝ 671 dni bez plam. ┼Ürednio w okresach minimum cyklu s┼éonecznego jest 485 takich dni.

Ju┼╝ zdawa┼éo si─Ö, ┼╝e S┼éo┼äce budzi si─Ö z drzemki (na pocz─ůtku lipca zaobserwowano 20 plam), ale pod koniec miesi─ůca tarcza S┼éo┼äca znowu by┼éa czysta. Do tej pory, po osi─ůgni─Öciu minimum cyklu, aktywno┼Ť─ç S┼éo┼äca ros┼éa zwykle bardzo szybko, zmierzaj─ůc stromo ku maksimum. Tym razem jest inaczej ÔÇô S┼éo┼äce ┼Ťpi. Cieszy to radiowc├│w i ludzi korzystaj─ůcych z satelit├│w, gdy┼╝ ma┼éa aktywno┼Ť─ç s┼éoneczna oznacza ma┼éo burz magnetycznych i ma┼éo zak┼é├│ce┼ä w pracy ich urz─ůdze┼ä.

Panel uczonych, zorganizowany przez National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) i NASA, og┼éosi┼é 29 maja, ┼╝e maksimum 24 cyklu mo┼╝na spodziewa─ç si─Ö w maju 2013 r. i b─Ödzie wtedy 90 plam. Ma to by─ç najs┼éabsze maksimum od 1928 r., kiedy to pokaza┼éo si─Ö tylko 78 plam. Ale tej opinii nie podzielili wszyscy paneli┼Ťci ÔÇô niekt├│rzy uwa┼╝aj─ů, ┼╝e w maksimum b─Ödzie zaledwie 70 plam. Takie przepowiednie s┼éabo si─Ö sprawdzaj─ů, poniewa┼╝ nast─ůpi┼éa zmiana magnetyzmu S┼éo┼äca, kt├│rej przyczyn nie znamy. Dlatego obserwacje z poprzednich dziesi─Öcioleci nie pasuj─ů do dzisiejszej sytuacji.

Astronomowie obawiaj─ů si─Ö, ┼╝e obecna faza aktywno┼Ťci S┼éo┼äca mo┼╝e by─ç podobna do tego, co dzia┼éo si─Ö w tzw. minimum Maundera, kiedy przez 70 lat (1645ÔÇô1715) liczba plam nie przekracza┼éa trzech, a temperatura na Ziemi by┼éa najni┼╝sza od 8 tys. lat. Europejskie rzeki zamarza┼éy rokrocznie, przez Ba┼étyk je┼║dzi┼éo si─Ö saniami, a alpejskie lodowce schodzi┼éy daleko w doliny, niszcz─ůc pola i osady. W podobn─ů, lecz kr├│tsz─ů drzemk─Ö S┼éo┼äce wpad┼éo w minimum Daltona (1790ÔÇô1820), gdy ┼Ťrednia temperatura by┼éa o 2ÔÇô4 st. C ni┼╝sza ni┼╝ w XX w. Wtedy (w 1812 r.) Napoleon szed┼é na Moskw─Ö. Na podstawie zmian aktywno┼Ťci S┼éo┼äca niekt├│rzy astronomowie przewiduj─ů, ┼╝e Ziemia zacznie si─Ö och┼éadza─ç od 2015 r. i wkroczy w zimny okres w latach 2021ÔÇô2026 lub 2050ÔÇô2060, podobny jak podczas minimum Maundera. Natomiast d┼éugoterminowe ozi─Öbienie przewidywane jest na lata 2100ÔÇô2200.

Znani klimatolodzy, Wallace Broecker z Columbia University i Reid Bryson z Wisconsin-Madison University, twierdz─ů, ┼╝e za oko┼éo 50 lub 500 lat mo┼╝e nadej┼Ť─ç nowa epoka lodowa ÔÇô taka, jaka sko┼äczy┼éa si─Ö oko┼éo 10 tys. lat temu, gdy znaczna cz─Ö┼Ť─ç p├│┼ékuli p├│┼énocnej naszego globu pokryta by┼éa lodem grubo┼Ťci 3 tys. m. Jak uczy geologia, nowe zlodowacenie nadejdzie nieuchronnie i b─Ödzie wielkim wyzwaniem dla cywilizacji.

Nadchodzi wielka burza

Gorzej jest z kr├│tkoterminowymi zmianami aktywno┼Ťci S┼éo┼äca. Ich skutki tylko z pozoru s─ů mniej gro┼║ne od epoki lodowej. Wskaz├│wk─ů tego, co mo┼╝e nas wkr├│tce spotka─ç, jest tzw. rozb┼éysk Carringtona z 1859 r. Wtedy minimum poprzedzaj─ůce 10 cykl s┼éoneczny mia┼éo 654 dni bez plam, a wi─Öc mniej ni┼╝ w obecnym cyklu. 1 wrze┼Ťnia 1859 r. brytyjski astronom Richard Carrington zaobserwowa┼é w nowej wielkiej grupie plam (10 razy wi─Ökszej od ┼Ťrednicy Ziemi) ogromny rozb┼éysk bia┼éego ┼Ťwiat┼éa, trwaj─ůcy oko┼éo 60 sek . Kilka minut p├│┼║niej tsunami wysokoenergetycznych proton├│w s┼éonecznych dotar┼éo do Ziemi i zostawi┼éo trwa┼éy ┼Ťlad w rdzeniach lodowych (jako ogromny wzrost azotan├│w), najsilniejszy od 450 lat, kilkakrotnie wi─Ökszy ni┼╝ po burzach w XX w. 17 godzin po rozb┼éysku miliardy ton plazmy wyrzuconej z korony s┼éonecznej dotar┼éy do Ziemi. Zaburzenia pola magnetycznego z tym zwi─ůzane trwa┼éy na naszej planecie od 2 do 7 wrze┼Ťnia, a wywo┼éane nimi zorze polarne widoczne by┼éy nawet na Bahamach, Kubie i w Indiach. Intensywno┼Ť─ç tych zak┼é├│ce┼ä by┼éa wielokrotnie silniejsza od kilku innych, jakie pojawi┼éy si─Ö w XX w. i spowodowa┼éy m.in. niemal natychmiastowe wy┼é─ůczenie systemu energetycznego ca┼éego Quebecu oraz na du┼╝ych po┼éaciach p├│┼énocnych stan├│w USA i w innych krajach.

Rozb┼éysk Carringtona 150 lat temu nie mia┼é czego uszkadza─ç i wy┼é─ůcza─ç, bo nie by┼éo jeszcze sieci energetycznych, od kt├│rych ca┼ékowicie jest uzale┼╝niona nasza cywilizacja. Skutki tamtego s┼éonecznego impulsu magnetycznego by┼éy niewielkie. Najbardziej spektakularne dotkn─Ö┼éy dopiero co powsta┼éy system telegraficzny. Iskry z aparatury razi┼éy obs┼éug─Ö i wywo┼éywa┼éy po┼╝ary urz─Öd├│w telegraficznych. Nawet gdy od┼é─ůczano baterie, w liniach p┼éyn─ů┼é silny pr─ůd, indukowany przez s┼éoneczny impuls magnetyczny. Wed┼éug raportu NAS z 2008 r., gdyby rozb┼éysk taki, jak zauwa┼╝y┼é Carrington, zdarzy┼é si─Ö teraz, spowodowa┼éby zniszczenia infrastruktury si─Ögaj─ůce w samych tylko Stanach Zjednoczonych 2 bln. dol., a ich odbudowa zaj─Ö┼éaby od 4 do 10 lat.

Wielka burza geomagnetyczna mo┼╝e pojawi─ç si─Ö w maju 2013 r., w maksimum 24 cyklu ÔÇô twierdzi dr Doug Biesecker, szef NOAA. Obecnie wiemy, co mo┼╝e si─Ö zdarzy─ç wskutek s┼éonecznego rozb┼éysku, poniewa┼╝ ogromny impuls elektromagnetyczny towarzyszy wybuchowi broni j─ůdrowej. Badania jego skutk├│w, prowadzone od pocz─ůtku lat 70., wskazuj─ů, ┼╝e wsp├│┼éczesna elektronika i oparty na niej ┼Ťwiatowy system ┼é─ůczno┼Ťci nie s─ů odporne na ten efekt. By─ç mo┼╝e to jest jeden z powod├│w, dla kt├│rego nikt nie pali si─Ö do wojny j─ůdrowej, gdy┼╝ impuls elektromagnetyczny uniemo┼╝liwia dowodzenie oddzia┼éami powy┼╝ej szczebla najni┼╝szego, co mo┼╝e sprawi─ç, ┼╝e wojna taka wymknie si─Ö spod kontroli.

Tygodnik "New Scientist" z 23 marca 2009 r. dok┼éadnie opisuje, co mo┼╝e si─Ö zdarzy─ç za cztery lata. Najbardziej nara┼╝one na uszkodzenia s─ů sieci energetyczne. Wnikni─Öcie plazmy s┼éonecznej w nasz─ů magnetosfer─Ö spowoduje gwa┼étowne zaburzenia ziemskiego pola magnetycznego, a to z kolei wzbudzi pr─ůd sta┼éy w liniach przesy┼éowych, dzia┼éaj─ůcych jak ogromne anteny, oraz w samych elektrowniach i transformatorach. Wzrost pr─ůdu sta┼éego wytworzy silne pola magnetyczne w rdzeniach transformator├│w, prowadz─ůc do ich przegrzania i stopienia. To w┼éa┼Ťnie sta┼éo si─Ö w kanadyjskim Quebecu 20 lat temu i 6 mln ludzi nie mia┼éo wtedy pr─ůdu przez 9 godzin.

Ale w 2013 r. mo┼╝e by─ç znacznie gorzej. Wed┼éug wspomnianego raportu NAS, nawet wielokrotnie mniejsza burza s┼éoneczna ÔÇô taka, jaka zdarzy┼éa si─Ö 15 maja 1921 r., wzbudzi┼éaby ogromne pr─ůdy gruntowe, kt├│re w ci─ůgu 90 sekund zniszczy┼éyby w samych Stanach Zjednoczonych oko┼éo 350 wielkich transformator├│w, a tak┼╝e lokalne stacje, pozbawiaj─ůc elektryczno┼Ťci ponad 130 mln os├│b. Natomiast burza tej wielko┼Ťci, co w 1859 r., mog┼éaby zniszczy─ç ca┼é─ů sie─ç energetyczn─ů kraj├│w uprzemys┼éowionych. Stany Zjednoczone s─ů na to bardziej nara┼╝one z powodu blisko┼Ťci bieguna magnetycznego, ale europejskie sieci energetyczne, mocno ze sob─ů powi─ůzane, s─ů mniej odporne od ameryka┼äskich. Wtedy zacznie si─Ö kaskada dalszych nieszcz─Ö┼Ť─ç. Ca┼éa sytuacja mo┼╝e trwa─ç miesi─ůce, a nawet lata. Stopionych transformator├│w nie da si─Ö naprawi─ç, trzeba b─Ödzie je wymienia─ç na nowe. W Stanach Zjednoczonych jest obecnie zaledwie kilka zapasowych du┼╝ych transformator├│w, a zbudowanie nowego (w fabrykach pozbawionych elektryczno┼Ťci?) zwykle trwa oko┼éo 12 miesi─Öcy.

S┼éo┼äce bywa kapry┼Ťne

Niestety, nie jest to science fiction, lecz wynik bada┼ä sponsorowanych przez NASA i opublikowanych w ko┼äcu 2008 r. przez NAS w specjalnym raporcie. Wynika z nich, ┼╝e im bardziej prymitywna cywilizacja, jak ta w poprzednich wiekach, tym bardziej jest odporna na kaprysy S┼éo┼äca. Rzecz jasna w ci─ůgu najbli┼╝szych kilku lat mo┼╝na przygotowa─ç si─Ö na wypadek takiej katastrofy. Istnieje jednak niebezpiecze┼ästwo, ┼╝e rz─ůdy zignoruj─ů to ostrze┼╝enie, bo nic podobnego dot─ůd nie przydarzy┼éo si─Ö przecie┼╝ naszej m┼éodej cywilizacji technicznej. Wyobra┼║nia zawodzi, gdy nie ma odpowiednich por├│wna┼ä. Ale zdaniem wielu naukowc├│w, wielka burza s┼éoneczna jest zagro┼╝eniem bez por├│wnania wi─Ökszym ni┼╝ rzekomo katastroficzne ocieplenie klimatu, na kt├│rym skupia si─Ö obecnie uwaga polityk├│w.

Do maja 2013 r. zosta┼éo niewiele czasu. Co prawda NASA mo┼╝e si─Ö myli─ç i cykl 24 mo┼╝e by─ç ┼éagodniejszy od tego z 1859 r., jednak liczenie na tak─ů wspania┼éomy┼Ťlno┼Ť─ç S┼éo┼äca jest ma┼éo odpowiedzialne. Istnieje mo┼╝liwo┼Ť─ç znacznego ograniczenia skutk├│w takiej katastrofy dzi─Öki wprowadzeniu ┼Ťrodk├│w zaradczych w skali ca┼éego ┼Ťwiata. Jednym z nich s─ů wielkie kondensatory chroni─ůce przyelektrowniane transformatory, b─Öd─ůce newralgicznymi elementami system├│w energetycznych. Poza tym nale┼╝a┼éoby przystosowa─ç sieci przesy┼éu energii tak, by mo┼╝na je by┼éo szybko i bezpiecznie wy┼é─ůczy─ç po og┼éoszeniu alarmu s┼éonecznego. Mieliby┼Ťmy na to najwy┼╝ej kilkana┼Ťcie godzin mi─Ödzy rozb┼éyskiem s┼éonecznym a dotarciem do Ziemi fali plazmy.

Istnieje satelitarny system monitorowania aktywno┼Ťci s┼éonecznej ci─ůgle sprawny, cho─ç przestarza┼éy, kt├│ry potrafi wykry─ç s┼éoneczny wybuch. Jednak ten system, przeznaczony g┼é├│wnie do bada┼ä naukowych, sam jest ma┼éo odporny na burze s┼éoneczne i wymaga ochrony. Znacznie lepiej sprawdzaj─ů si─Ö tanie satelity wyposa┼╝one w proste instrumenty. Obecne prognozy pogody kosmicznej (http://spaceweather.com) s─ů r├│wnie ma┼éo pewne jak meteorologiczne sprzed 50 lat. Nie wiadomo, czy istniej─ůcy system zd─ů┼╝y zaalarmowa─ç odpowiednie s┼éu┼╝by i czy one potrafi─ů z tego zrobi─ç w┼éa┼Ťciwy u┼╝ytek.

Źródło: Polityka

_________________
Pozdrawiam, Marek Substyk
Portal AstroCD, http://www.astrocd.pl, Forum AstroCD, http://www.forum.astrocd.pl
Sklep Allegro AstroCD - literatura i pomoce naukowe dla mi┼éo┼Ťnik├│w astronomii ÔÇô Obrazek facebook.com/Wydawnictwo.AstroCD
Obrazek M├│j profil na Facebooku
tel. 880-184-000 (prywatny), e-mail: astrocd@astrocd.pl (prywatne), m.substyk@urania.edu.pl (Urania-PA), marek.substyk@ptma.pl, zarzad@ptma.pl (PTMA);
tel. 575-572-330 (praca), e-mail: katowice@deltaoptical.pl
------------------------------------------------------------

Wielkie Wyprawy Polskiego Towarzystwa Mi┼éo┼Ťnik├│w Astronomii. USA 2020/Islandia 2020



G├│ra
 Zobacz profil  
 

 Tytu┼é: Re: S┼éo┼äce ┼Ťpi
PostNapisane: czwartek, 27 sierpnia 2009, 22:58 
Offline
Ranga: [4]
Ranga: [4]
Avatar u┼╝ytkownika

Do┼é─ůczy┼é(a): wtorek, 25 sierpnia 2009, 21:18
Posty: 782
Lokalizacja: Wrocław
Marku informacja jest OK, bardzo ciekawa, ale powielaj─ů nam si─Ö tematy z dzia┼éem: Wydarzenia / Komentujemy wiadomo┼Ťci z AstroCD

_________________
jp2
tel. 663 295 042
e-mail: janpolak63@gmail.com
teleskop: Synta 12"


G├│ra
 Zobacz profil  
 
 Tytu┼é: Re: S┼éo┼äce ┼Ťpi
PostNapisane: pi─ůtek, 28 sierpnia 2009, 11:18 
Offline
Administrator
Administrator
Avatar u┼╝ytkownika

Do┼é─ůczy┼é(a): poniedzia┼éek, 24 sierpnia 2009, 14:27
Posty: 9554
Lokalizacja: Chorz├│w
Takie to ma┼ée, a ci─Ö┼╝ko ogarn─ů─ç. W─ůtek przeniesiony na swoje miejsce.

_________________
Pozdrawiam, Marek Substyk
Portal AstroCD, http://www.astrocd.pl, Forum AstroCD, http://www.forum.astrocd.pl
Sklep Allegro AstroCD - literatura i pomoce naukowe dla mi┼éo┼Ťnik├│w astronomii ÔÇô Obrazek facebook.com/Wydawnictwo.AstroCD
Obrazek M├│j profil na Facebooku
tel. 880-184-000 (prywatny), e-mail: astrocd@astrocd.pl (prywatne), m.substyk@urania.edu.pl (Urania-PA), marek.substyk@ptma.pl, zarzad@ptma.pl (PTMA);
tel. 575-572-330 (praca), e-mail: katowice@deltaoptical.pl
------------------------------------------------------------

Wielkie Wyprawy Polskiego Towarzystwa Mi┼éo┼Ťnik├│w Astronomii. USA 2020/Islandia 2020



G├│ra
 Zobacz profil  
 
Wy┼Ťwietl posty nie starsze ni┼╝:  Sortuj wg  
Utw├│rz nowy w─ůtek Odpowiedz w w─ůtku

Strefa czasowa: UTC + 2


Kto przegl─ůda forum

U┼╝ytkownicy przegl─ůdaj─ůcy ten dzia┼é: Brak zidentyfikowanych u┼╝ytkownik├│w i 1 go┼Ť─ç


Nie mo┼╝esz rozpoczyna─ç nowych w─ůtk├│w
Nie mo┼╝esz odpowiada─ç w w─ůtkach
Nie mo┼╝esz edytowa─ç swoich post├│w
Nie mo┼╝esz usuwa─ç swoich post├│w
Nie mo┼╝esz dodawa─ç za┼é─ůcznik├│w

Szukaj:
Skocz do:  
cron
Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
Przyjazne u┼╝ytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL