Sprzęt obserwacyjny
Jeśli chcesz zakupić teleskop lub masz podobne pytanie dotyczące sprzętu, zadając nam pytanie przybliż nam swoje potrzeby.
Zadając pytanie staraj odpowiedzieć w treści na poniższe pytania:
- Jakie masz warunki obserwacyjne (miasto, obrzeża miasta, wieś)?
- Czy posiadasz środek transportu sprzętu? Określ czy dany sprzęt ma być teleskopem stacjonarnym czy przenośnym!
- Czego oczekujesz od sprzętu, pamiętając że nie ma teleskopu uniwersalnego?
- Jaką kwotę chcesz przeznaczyć na dany sprzęt?
- Zastanów się czy interesują się dodatkowe akcesoria jak okulary, filtry itp.
Prosimy o zadawanie pytań w te sposób aby były one dla nas zrozumiałe. Zadając to samo pytanie na dowolnym forum, pamiętaj że odpowiedzi na forach pochodzą od przypadkowych osób i na ogół nie są obiektywne.
Pytania można wysyłać pod adresem: katowice@deltaoptical.pl
Wybór odpowiedniego sprzętu dla siebie nie jest prostym zadaniem. Oferta wielu producentów jest nieporównywalnie większa od tego, do czego byliśmy przyzwyczajeni w ostatnich latach. Obecnie nie stanowi problemu zakup teleskop o w zasadzie dowolnych parametrach i rozmiarach. Należy jednak pamiętać, iż dużą grupę użytkowników nadal stanowią tzw. „ATM-owcy”, który nadal chętnie swoimi siłami budują doskonałe teleskopy na ciekawych montażach. Nie mniej jednak zakup sprzętu dla zdecydowanej większości miłośników astronomii jest najsensowniejszym wyborem, ze względu na koszta i szybkość otrzymania takiego sprzętu.
Przy zakupie sprzętu należy sobie jednak wcześniej odpowiedzieć na kilka pytań, które ułatwią zakup sprzętu. Oczywiście najważniejszą kwestią są finanse, które przede wszystkim nas ograniczają. Każdy wie, na co go stać i ile chce na swoje hobby przeznaczyć pieniędzy.
Załóżmy więc że wiemy więc już na co nas stać.
Jeśli jest to kwota do 500 zł, zapomnijmy o rozsądnym zakupie teleskopu. Choć kilka modeli znalazłoby się w tym przedziale plus „rewelacyjne” profesjonalne teleskopy z Allegro to jednak prawda jest taka, że jeśli nawet takie „cudo” kupimy, to niedługo będziemy się nim cieszyć, bowiem ale poczujemy niedosyt ze strony ograniczeń teleskopu lub poprzez nieciekawe rozwiązania zniechęcimy się szybko do obserwacji a „sprzęt” trawi do kąta lub co gorsze do swego pudła.
Więc co kupić do 500-800 zł?
Większość miłośników astronomii odpowie na takie pytanie bardzo szybko. Lornetkę o w miarę dużych obiektywach. Osobiście polecam każdą renomowaną lornetkę o średnicy obiektywów powyżej 50 mm i powiększeniu nie większym niż 16 razy. Doskonale tu sprawuje się lornetka firmy Celestron 15x70, która przy średnicy 70 mm, daje powiększenie 15 razy przy niespodziewanym dużym polu widzenia.
Dlaczego lornetka?
Ponieważ umożliwi: po pierwsze, doskonałe zapoznanie się z naszym niebem (posiada duże pole widzenia), po drugie, będzie wygodnym przyrządem do zabierania go w każde obserwacyjne miejsce, po trzecie w przyszłości zawsze się przyda niezależnie jak duży będziemy mieć teleskop i będzie zawsze tzw „przedszukaczem”, który umożliwi wstępne odszukiwanie obiektów na niebie i po czwarte zawsze doskonale sprawdzi się jako zwykła lornetka do obserwacji w dzień, dając obraz prosty. Poza tym należy pamiętać iż obsługa lornetki jest wyjątkowo prosta
Choć teleskop może i ma możliwość uzyskiwania większych powiększeń, to jednak jak większość już wie to przecież nie powiększenie jest najważniejszym atrybutem przyrządu. Jednak właśnie w tym przypadku to właśnie powiększenia to główna zaleta teleskopu. Na niebie jest masa obiektów, które potrzebują powiększenia większego niż 15 razy. Gromady kuliste, planety, dużo mgławic i gromad otwartych wymaga powiększenia minimum 40-60 razy w przypadku planet nawet sporo ponad 100x. Mały teleskop lepiej sobie da radę, lornetka niestety nie. Jednak za pomocą małego teleskopu w obiektów, które będziemy mogli obserwować nie będzie wiele, a to przy okazji zapewne kiepskiego montażu, spowoduje że znów wrócimy do lornetki.
Dość ciekawym i rozsądnym wyborem jest zakup teleskopu o średnicy zwierciadła 130 mm i ogniskowej 650 lub 900 mm, wyposażonym w montaż paralaktyczny EQ2. Cena tego teleskopu oscyluje w granicach 600-800 zł i jest prawdopodobnie najciekawszą ofertą dla początkujących, którzy zamierzają kupić teleskop w cenie do ok. 600 zł. Warto pamiętać iż wersja SKP13065EQ2 wyposazona jest w zwierciadło paraboliczne, natomiast wersja SK1309EQ2 w zwierciadło sferyczne.
Bardzo ciekawym modelem jest wersja 650 mm. Jest to teleskop umożliwiający naprawdę udane obserwacje astronomiczne. Duże lustro zbiera o 245% więcej światła niż modele 70 mm, 109% więcej światła niż modele 90 mm i 30% więcej światła niż modele 114 mm. W teleskopie tym bez problemu zobaczymy wszystkie planety Układu Słonecznego oraz wiele obiektów mgławicowych w tym galaktyk, gromad otwartych, kulistych, itp.
Dwa okulary z zestawie umożliwiają uzyskiwanie powiększeń 26 x przy polu widzenia 1,92° oraz 65 razy przy polu widzenia 0,77°. W teleskopie tym możemy stosować okulary o ogniskowych od 2,5 do 30 mm, uzyskując w ten sposób powiększenia od 22 do 260 razy, przy czym powiększenie maksymalne uzależnione jest również od warunków, w jakich obserwujemy. W obserwacjach miejskich można założyć, iż maksymalne powiększenie tego teleskopu wyśnienie ok. 130 do 200 razy!
Cechą szczególna tego modelu jest krótka ogniskowa umożliwiająca uzyskiwanie dużych pól widzenia nawet o średnicy 2,5°. Dla przypomnienia podam, że średnica Księżyca to około 0,5° kątowego.
Teleskop wyposażony jest w szukacz tzw. "Red Dot Finder", którego zaletą jest możliwość bardzo szybkiego odnajdywania obiektów na niebie.
Wersja 900 mm, która jest w tej samej cenie rówżni się wyłącznie od 650 mm, długością ogniskowej a co za tym idzie samą długością tubusa oraz szukaczem, który w tym przypadku jest celownikiem optycznym o powiększeniu 6 razu i średnicy 30 mm.
Sam teleskop umożliwia uzyskiwanie identycznych powiększeń, przy czym wartość powiększenia minimalnego wynosi 33 razy.
Dwa okulary z zestawie umożliwiają uzyskiwanie powiększeń 36 x przy polu widzenia 1,39° oraz 90 razy przy polu widzenia 0,56°. W teleskopie tym możemy stosować okulary o ogniskowych od 3,5 do 28 mm, uzyskując w ten sposób powiększenia od 33 do 260 razy
Kwota do ok. 1500 zł.
„Mam ok. 1500 zł, planuje kupić teleskop?” – jedno z najczęściej zadawanych pytań na formach i w e-mailach. Prawie w każdym przypadku polecany jest tylko i wyłącznie jeden teleskop tzw. „8 calowa Synta”.
Jedną z najciekawszych propozycji jest teleskop Newtona na montaży azymutalnym typu Dobsona o średnicy zwierciadła 203 mm
Jest to jedyny teleskop umożliwiający dokonywanie naprawdę ciekawych obserwacji, któremu nie straszne są nawet bardzo słabe obiekty. Duże nieco ponad 20 centymetrowe zwierciadło ze szkła typu Pyrex (szkło borowo-krzemowe składające się z 8% tlenku boru i 85% tlenku krzemu - to właśnie domieszka tlenku boru, powoduje że zwierciadło jest nieco lżejsze - poprzez mniejszą gęstość i co najważniejsze szybciej się schładza). Poza tym ogniskowa 1200 mm, dająca światłosiłę f/5,9, doskonały 2 calowy wyciąg Cryford’a z redukcją na 1,25", duży szukacz 9x50, dwa porządne okulary typu Plossl 10 i 25 mm i intuicyjnie prosty montaż azymutalny typu Dobson. Teleskop ten składa się z tuby optycznej o rozmiarach 112x23 cm i wadze 8 kg oraz z montażu azymulanego o wadze 12 kg. Możliwości optyczne jak na amatorski teleskop są następujące:
- zakres uzytecznych powiększeń od 35 do 410 razy
- zakres pola widzenia (* uzależniony od własności okularów) - od 7 do 145' kątowych (0,12°-2,42°)
- zasięg gwiazdowy wizualny +13,5 mag. (zakładając widoczność gołym okiem +6 mag.)
- zdolność rodzielcza 0,69"
- ilość zbieranego światła: 841 razy więcej niż ludzkie oko (nie licząc centralnej obstrukcji)
Dzięki temu, iż mogliśmy zaoszczędzić na montażu, otrzymujemy duży teleskop za rozsądne pieniądze. W tej klasie cenowej w zasadzie model ten bije na głowę konkurentów. Nic więc dziwnego, że jest to jeden z najbardziej popularnych modeli na rynku.
Teleskop znajdziemy tutaj: http://deltaoptical.pl/teleskopy/teleskop-sky-watcher-synta-skdob-8-pyrex,d781.html
A jeśli nie chcę na montażu azymutalnym?
Jeśli Dobson nie odpowiada, proponuje zainteresowanie się trzema 6 calowymi teleskopami na montażu paralaktyczny EQ3-2. Chodzi o Sky-Watcher SKP15075PEQ3-2, Sky-Watcher SKP1501EQ3-2 lub z konkurencyjnej firmy Celestron Omni XLT 150.
Olbrzymich różnic w sprzęcie nie ma. Zasadniczno pierwsze dwa SkyWatchery różnią się jedynie ogniskową odpowiednio 750 i 1000 mm, dając inne światłosiły. Celestron natomiast jest prawie idealną kopią SkyWathcera SKP1507PEQ3-2, różniąc się wyłącznie nogami statywu, które w Celestronie są stalowe (1,75”) natomiast w SkyWatcherze aluminiowe. Mała różnica jest również w wyposażeniu. Celestron dodaje zawsze jeden okular, SkyWatcher dwa.
Wszystkie trzy teleskopy będą dawały niemal identyczne obrazy i wszystkie zamocowane są na bardzo porządnej głowicy EQ3-2 idealnie nadającej się do sprzętu o takiej wielkości.
Kwota do ok. 2000 zł.
Podnosimy wymagania i szukamy sprzętu za 2000 zł. Czy będzie to też Synta?
A dlaczego by nie? Jeśli mamy dostęp do w miarę ciemnego nieba co naprawdę poważnie powinniśmy się zastanowić na modelem o średnicy zwierciadła 254 mm czyli 10”. Nie chodzi przecież tylko o te 5 cm średnicy zwierciadła, tylko o powierzchnie, która z tym przypadku rośnie mam w porównaniu do modelu 8” o 57% i do m
odelu 6” o aż 287%!
Teleskop aktualnie występuje wyłącznie w wersji Pyrex i tak jak opisany wcześniej model 8 calowy posiada ogniskową 1200 mm, dająca światłosiłę w tym przypadku f/4,72, doskonały 2 calowy wyciąg Cryford’a z redukcją na 1,25", duży szukacz 9x50, dwa porządne okulary typu Plossl i intuicyjnie prosty montaż azymutalny typu Dobson.
A co jeśli nie Dobson?
Jeśli nie montaż azymutalny Dobsnona, musimy czegoś poszukać na montażu paralaktycznym i w tym przypadku będzie to już montaż EQ5 i teleskop o średnicy 20 cm (8 cali). Kwota przekroczy nasze założenie ale będzie to dobry zakup. Tutaj zaproponuje SkyWatcher SKP2001EQ5 (f/5), wyciąg Cryford’a z redukcją na 1,25", duży szukacz 9x50, dwa porządne okulary typu Plossl.
Kwota do ok. 2500 zł.
Możliwości rosną i możemy zacząć rozglądać się za naprawdę duża ilością sprzętu obserwacyjnego. W zakresie tym zaczynają się już bardzo dobre refraktory, teleskopy Netwona z montażami elektronicznymi czy pierwsze małe teleskopy typu Schmidt-Cassegrain. Trudno już polecić coś w kilku słowach, bowiem oferta od tej kwoty jest już przeogromna.
Przy zastanawianiu się nad wyborem, warto zadać sobie pytania, które ułatwią wybór:
Czy teleskop ma być stacjonarny przy przenośny? Czy obserwować będziesz z balkonu, podwórka czy być może będziesz zawsze wyjeżdżać z teleskopem za miasto? Czy będziesz obserwować planety czy obiekty DS. (czyli tzw. głębokiego nieba). Jeśli nie wiesz co wybrać, zastanów się nad tym co chcesz osiągnąć, a my postaramy się Tobie pomóc. Na pytania odpowiadamy także na naszym forum.
Poniżej symulacja przedstawiająca wyglad znanej gromady kulistej M13 w Herkulesie w teleskopach o podanej średnicy.
Uwaga: Symulacja graficzna w oparciu o własne doświadczenia oraz doświadczenia użytkowników naszego forum.

Obliczenia:
Wiele interesujących danych możemy sami policzyć korzystając z poniższych wzorów
światłosiła (f) = ogniskowa (mm) / średnica (mm)
maksymalne powiększenie = średnica (mm) * 2
minimalne powiększenie= średnica (mm) / 6
najlepsze powiększenie = średnica (mm) / 4
źrenica wyjściowa w okularze = średnica (mm) / powiększenie
najniższe powiększenie w którym rozdzielczość oka jest równa rozdzielczości teleskopu = średnica (mm) / 2
powiększenie rozdzielcze (każdy teleskop o danej średnicy posiada swoje powiększenie rozdzielcze, jest to powiększenie przy którym punktowe detale widoczne w okularze teleskopu są widoczne pod kątem 1 minuty kątowej czyli równym zdolności rozdzielczej naszego oka) = średnica (mm) / 2,3
ilość zbieranego światła w stosunku do ludzkiego oka = (średnica (mm) / wielkość źrenicy (mm))2
teoretyczny zasięg gwiazdowy (mag.) = 7 + 5 log (średnica (cm))
zdolność rozdzielcza λ=560nm = 14 / średnica (cm)
powierzchnia zwierciadła (mm2) = 3,1416 * (średnica (mm) / 20) * (średnica (mm) / 20)
powiększenie = ogniskowa (mm) / ogniskowa okularu (mm)
pole widzenia w okularze (°) = pole własne okularu / powiększenie
minimalne pole widzenia (°) = 45 / maksymalne powiększenie (* - dla okularu 45°)
maksymalne pole widzenia (°) = 82 / minimalne powiększenie (* - dla okularu 82°)
Objaśnienia:
wielkość źrenicy - uzależniona jest od natężenia światła oraz wieku. Standardowo przyjmujemy iż wielkość ta może wynosić w zakresie od 2 do 8 mm. Dla naszych obliczeń i odpowiedniej adaptacji do ciemności przyjmujemy wielkość 7 mm
10 wskazówek dla kupującego teleskop!
1. Teleskopu nie kupuje się na Allegro i eBay itp. Można kupić na forum, ale na ogół na forach ludzie chwalą to co sami mają, więc są nie obiektywni.
2. Maksymalne powiększenie teleskopu to 2-krotność średnicy obiektywu (zwierciadła) wyrażonej w milimetrach. Teleskop o średnicy 70 mm nie umożliwi obserwacji w powiększeniach powyżej 140 razy! Jeśli ktokolwiek informuje Cię że w danym teleskopie powiększenie jest większe – oszukuje Cię (co gorsza robi to zgodnie z prawem)
3. Unikaj dodatkowych nazw w teleskopie jak „Big”, „Power”, „3D”, „Super”, „Profesjonalny” – one nic nie znaczą. Nie ma profesjonalnych teleskopów o średnicy do 100 mm za śmiesznie niską cenę.
4. Nie kupuj teleskopu w marketach. Po pierwsze teleskopy tam oferowane nie są zbyt wysokich lotów (głównie odrzuty poprodukcyjne z części z które nie przeszły testów jakościowych najlepszych firm). Obsługa takiego marketu w większości przypadków nie będzie mieć najmniejszego pojęcia o możliwościach wystawionego teleskopu, a ludzie ci są tam po to, aby ten sprzęt sprzedać, a nie po to, aby doradzić kupującemu sensowny wybór (o ile taki jest)
5. Unikaj antyków. Teleskopy z czasów komuny takich marek jak Uniwersał tylko z pozoru wydają się dobrym rozwiązaniem. Ich jakość optyczna (wiek) i mechaniczna (wykonanie) czynią zakup nawet większego teleskopu za kilkaset złotych rewelacyjnym rozwiązaniem – ale dla sprzedającego!
6. Długość tubusu teleskopu powinna być zbliżona do jego ogniskowej. Jeżeli nie jest, w przypadku Newtona oznacza to, że teleskop ma w wyciągu wmontowaną soczewkę barlowa. W tanich teleskopach jest ona bardzo słabej jakości. Dodatkowo konstrukcje takie w większości przypadków opierają się na prostym lustrze sferycznym.
7. Nie kupuj refraktorów o aperturze mniejszej niż 66 mm. Nie kupuj teleskopu Newtona o aperturze lustra (lustra, nie tubusu) mniejszej niż 114mm.
8. Nie kupuj teleskopów których okulary mają standard tulei o średnicy mniejszej niż 1,25" (31,75 mm). Średnica 1,25” to obecnie standard i gwarancja, że okulary z każdego teleskopu będą pasować w innym.
9. Nie kupuj teleskopów wyposażonych w montaże paralaktyczne EQ1 i EQ2, Astro3 czy azymutalne AZ1, AZ2. Wybór montażu EQ2 czy Astro3 może okazać się niestety jedynym rozwiązaniem ze względu na cenę. Montaż EQ3-2 to koszt już ok. 600 zł.
10. Nie bój się napisu na tubusie „Made in China”. 90% produkcji teleskopów odbywa się w Chinach i musimy do tego się przyzwyczaić. Domyśl się tylko, w jakich teleskopach lądują zwierciadła i soczewki, które nie przeszły testów w firmach Celestron, Meade czy Sky-Watcher. To że na danej części pisze „Made in Japan” wcale już nie cieszy. Pomyśl gdzie Japończycy zlecili produkcje?

